logo
Naslovna | O kinoteci | Novosti i događaji | Projekcije | Arhiv | Galerija | Kontakt | Dokumenta  
  Novosti i događaji 2017
Opori i opojni
Događaji u organizaciji Crnogorske kinoteke | 2017
Događaji u organizaciji Crnogorske kinoteke | 2016
Događaji u organizaciji Crnogorske kinoteke | 2015
Događaji u organizaciji Crnogorske kinoteke | 2014
Događaji u organizaciji Crnogorske kinoteke | 2013
Skupljači perja - Aleksandar Petrović
Skupljaci perja
prizor iz filma | izvor: Filmski centar Srbije
Viđenje života i svijeta koje Aleksandar Petrović prenosi u svojim filmovima, bitno određuju ljubav i smrt kao dvije dominantne teme u čijim se okvirima život posmatra u svojim najrazličitijim vidovima. Skupljači perja dovode do posljednjih konsekvenci Petrovićevu raspravu o Ijubavi kao najsloženijoj potvrdi života i smrti kao njegovoj neposrednoj suprotnosti i negaciji, ali ih ne treba shvatiti samo kao prost nastavak prethodnih filmova, nego i kao proširenje naznačenih tema, kao ostvarenje u kome razvojna linija započetog razmišljanja biva i sadržinski i formalno obogaćena.
Ovaj filmski dokumenat o jednom nomadskom narodu izvanredno je pogodovao globalnom istraživanju smisla života - unutar koga se ispituje fenomen ljubavi - zbog izuzetne vitalnosti jednog skitačkog življa bez prave domovine, živIja u stalnoj i čežnjivoj potrazi za punim i sadržajnim životom. To neumorno traganje za srećom i stalni aktivni odnos prema životu obilježje je jednog mentaliteta koji nam ovaj film otkriva u svoj njegovoj poetičnosti i surovosti, sa čvrstom namjerom da se tema iscrpi do kraja u svom bogatstvu, bez ustupaka bilo kakvim žanrovskim ograničenjima. Petrović nas odmah uvodi u samu srž svoje teme kroz stvarnu i potresnu priču iznenađujuće žestine i snage, kroz baladu istkanu od Ijubavi i Ijubomore, bola i sudbinske predodređenosti u kojoj autentična dokumentarna potka biva oplemenjena izvornom osećajnošću i poetskim doživljajem teme
U Skupljačima perja Petrović nas uvodi u život svog skitačkog življa kroz tragičnu ljubavnu priču sa prizvucima fatalizma, fatalizma kome se junaci ovog filma otimaju tvrdoglavom upornošću i spontanim vitalističkim nagonima: divlja ljubav Belog Bore i mlade Ciganke Tise tu je samo dio mozaika ispisanog stalnim Ijudskim nesporazumima sa životom i zamkama lukavo pripremljenim za njegove protagoniste. Zato su svi elementi ovog egzotičnog prostora - od blatnjavih sela sa trošnim kućama od zemlje živopisnih boja, grupama Cigana u stalnom komešanju oko nekog svadbenog veselja ili rodbinske svađe i jatima gusaka stalno prisutnih u kadru — pa do opštih planova nepregledne ravnice u službi jednog viđenja koje precizno ilustruje koordinate tragičnosti ovog svijeta. Obilje gustih i zasićenih slika, sumornih metafora i zanosa tužne, pečalne pjesme prenose osjećanje kobne predodređenosti ovog življa, predodređenosti nagovještene nizom opštih odredbi kao što su ponižavajući društveni položaj, nomadski mentalitet i duboka, iskonska tuga.  
Životna veza između jednog neobičnog ambijenta u prostorima pustih nepreglednih polja i predodredenosti kao sudbinskog pečata ovog nomadskog naroda (ako zanemarimo ostala dramaturška sredstva uobličavanja materije) otkriva se kao bitni elemenat stila režije i bazični temelj njene nadogradnje. Sve ostalo je prirodan ishod tačno pronađene srazmjere u građenju fabule u kojoj se egzotika, folklor i sociološki uvidi svode u okvire filmskog dokumenta sa elementima fikcije. Nijednog akcenta na pogrešnom mjestu, nijedne neskladne poente i nategnutog zaključka nema u ovom oporom i opojnom filmu, čija bi gusta i zbijena priča manje vještog reditelja odvukla u falsifikovanje običaja, ekstravaganciju i raznovrsne bizarnosti.
Mozaička dramaturška struktura filma u kojoj su glavne linije vodilje stalna bjekstva glavnog muškog lika — Belog Bore i njegovi susreti i sukobi sa nomadskom sabraćom u vječnim pitanjima ljubavi, ženidbe, derta, pjesme, mržnje i zločina cbezbjeđuju punu životnost priči čiji su svi elementi izvedeni iz života u jednom auteпtičnom prostoru koji bukvalno vrvi od živopisnih detalja. Vječiti nemir protagonista ove priče osuđenih da poslije svih dramatičnih sukoba na kraju izgube igru sa ljubavlju i životom, goni ih u pijanstvo, kavgu i zločinačke strasti; opori i оројпi život doživljavaju se u punoj snazi i intenzitetu samo u trenucima pijanog zaboravа i žalostivog zvuka pjesme Sreo sam čak i srećne Cigane...
U tim trenucima kada Cigani nastoje da pobijede život i dožive kratkotrajnu sreću, Petrović postiže punu рlastičnost u doživljaju i izrazu naročito u prizorima pijanog derta, kada Bekim Fehmiu (Beli Bora), Bata Živojinović (Mirta) i Olivera Vučo (Lenče) postižu na začuđujuću saobraženost sa likovima koje tumačе. Postojeće obilje životnih detalja svedenih u konačnu sintezu izuzetnog raspona i snage, došlo је kao rezultat - između ostalog — i uspješno ostvarenog spoја između dokumenta i fikcije, zahvaljujući čemu је i postignuto stilsko i koncentualno jedinstvo filma.
Razvojna linija Skuplјjača perja је sva u naglim obrtima, u širokoj panorami prizora koji se smjenjuju ritmovani stalnim promjenama u raspoloženju likova i njihovim snažnim strastima, likovima čiji је život stalni uzburkani kovitlac želja i strasti. Postupkom роmoću kojeg nepatvoreni dokumenat doživljava svoju nadgradnju usaglašavanjem stvarnosti i fikcije, Skuplјаči perja nadrastaju svoju egzotičnu scenarističku potku, jer se pred nama оdvija istovremeno jedan ljubavni, socijaini i dokumentarni film sa svim njegovim etпološkim implikacijama. Međutim, sроznaja ovog svijeta kojeg krasi izuzetno rаzvijena sposobnost za poetsko doživljavanje svega što ga okružuje, doseže i do svoje mitske dimenzije. Ličnosti ovog filma postaju protagonisti stalne ljudske čežnje za promjenom, oni osjećaju potrebu za izmjenom sudbinskog toka stvari u korist čovjeka. Spoznavši moć sudbine, Cigani se u svom porazu izdižu iznad nje same, i na taj način sva пjihova preživljavanja, sporovi i sukobi sa životom, роstaju dijelom i naši sukobi i nesporazumi, jedan opšti tok životnog kovitlaca koji nam nameće pitanja o sopstvenom nespokojstvu. U tom smislu je i iznenadni nestanak Bore perjara, poslednji akord te tеžnје da se izbjegne neumoljivom toku sudbine koja razvija ljudsku sreću kao vjetar pramenje bijelog perja iz Borinog kamiona na njegovm putešestviju po sremskim selima.
Kamera Tomislava Pintera je poglavlje ovog filma koje zahtijeva posebnu i podobnu analizu, budući da se najpotpunije uklopila u objektivni plan režije, uspijevajući da se poistovjeti sa svim ličnostima price kao i sa osjećanjem i dramskim sadržajem kao njihovim neposrednim ishodom. Kada ne djeluje kao najrazigranija slikarska kičica, onda pokazuje gotovo mađioničarska svojstva preobražavanja, jer postaje i sama junak ovog uzbudljivog filma, istovremeno fascinirajućeg i zbunjujućeg.
Bogdan Kalafatović
“Znaci sa ekrana”, Institut za film (Beograd, 1985.)