logo
Naslovna | O kinoteci | Novosti i događaji | Projekcije | Arhiv | Galerija | Kontakt | Dokumenta  
VOSKRSENJE JEDNOG FILMA Novosti i događaji
Poslije dugih nastojanja da se na institucionalan način počne u kontinuitetu voditi briga o našoj kinematografskoj baštini, 2000. godine je osnovana Crnogorska kinoteka, koja je do danas prikupila, pregledala i i dokumentaciono obradila veliki broj filmova koji predstavljaju naše ne samo kulturno već i istorijsko nasljeđe. Kinoteka nastoji da pronađe filmske materijale koji su od posebnog interesa za naše društvo, da ih sačuva u izvornom obliku u kojem su nastali i da ih potom učini dostupnim javnosti. Razumije se, najveći dio tih materijala već sada iziskuje temeljnu digitalnu restauraciju. Da i filmovi imaju svoje sudbine, pokazao nam je primjer o kojem će ovdje biti riječi. Po mnogo čemu jedinstven, film čiju je rekonstruisanu verziju Crnogorska kinoteka restaurisala u svom prvom poduhvatu te vrste, gotovo da je slijedio sudbinu zemlje kojoj je posvećen.
Događaji 2015
Događaji 2014
Događaji 2013
Okončanjem Prvog svjetskog rata desio se nezapamćen paradoks u političkoj istoriji Evrope – Crna Gora, zemlja koja je bila na strani pobjedničke alijanse, izgubila je svoju državnost. Put do njene obnove će, kao što znamo, biti dug i mukotrpan. Može se reći da je, u neku ruku, započeo i jednim filmom.
Vladimir Đ. Popović (Nikšić, 1884 – Nica, 1928), pravnik, predratni sudija Oblasnog suda na Cetinju, advokat i gradonačelnik crnogorske prijestonice, a nakon rata minister pravde u pretposljednjoj emigrantskoj vladi Crne Gore, svojim političkim i publicističkim radovima pokušavao je da evropskoj javnosti ukaže na istorijsko pravo države Crne Gore na postojanje i na žrtve koje je podnijela tokom Prvog svjetskog rata. Ukazivao je na kontinuitet gerilskog otpora crnogorskog naroda i nakon odlaska kralja i vlade u emigraciju januara 1916, pod vođstvom te iste vlade, što su protivnici crnogorske samostalnosti nakon rata osporavali i kapitulaciju navodili kao glavni argument protiv povratka crnogorske dinastije u zemlju. Popović se opredijelio da političku borbu nastavi novim umjetničkim medijem, filmom, što se smatra jednim od prvih takvihprimjera u istoriji sedme umjetnosti uopšte. Napisao je scenario za film Voskresenja ne biva bez smrti (Non è resurrezionesenzamorte) i organizovao njegovu realizaciju. Namjera mu je bila da film bude predstavljen na Đenovskoj konferenciji početkom 1922, u nadi da će tako uticati na evropsku diplomatiju kako bi se izmijenila odluka o poništenju državnosti Crne Gore i njenom bezuslovnom pripajanju Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Film nijesu uspjeli da završe do Đenovske konferencije, pa je premijerno prikazan 14. aprila 1922. godine u rimskom bioskopu Il Grande cinema Volturno. Osim u Italiji, prikazivaće se još u Španiji, Francuskoj, Sjedinjenim Američkim Državama, Australiji i Egiptu. U Kraljevini Jugoslaviji, razumljivo, nikada nije prikazan.
Voskrsenje jednog filma
Sredstva za snimanje Vladimir Popović je obezbijedio uz pomoć crnogorske emigracije u Italiji i italijanske kraljice Jelene Savojske, kćerke crnogorskog kralja Nikole I. Realizaciju filma od početka je podržavao i znameniti italijanski pjesnik i političar Gabriele d’Anuncio, koji je sarađivao sa Popovićem na konačnoj verziji scenarija. Upravo D’Anuncio je povezao Popovića sa jednom od tada najpopularnijih italijanskih glumica Elenom Sangro, koja je bila i vlasnica producentske kuće Sangro film, u čijoj produkciji je i nastalo « Voskresenje ». D’Anuncio je pomogao da se oko ovoga projekta okupe značajna italijanska filmska imena toga vremena: reditelj je bio Eduardo Benčivenga, a koreditelj i konsultant bio je sam Popović. Glavne uloge, osim Elene Sangro, igrali su: Karlo Gvalandri, Kamilo de Rosi, Enriko Skatici i Lado Fortunati. U ulogama glavnih junaka u dječijoj dobi pojavili su se sin i kćerka Vladimira Popovića, Ratimir i Lidija, i sin tadašnjeg predsjednika crnogorske vlade u emigraciji Pera Šoća, Momo. Oni se mogu smatrati prvim crnogorskim filmskim glumcima. Kao statisti u masovnim scenama učestvovali su crnogorski emigranti. Film je bio je dug 2.050 metara, a sastojao se od prologa, tri dijela i epiloga.
Antička drama dva brata (Jakše i Pavla), koji će se, razdvojeni u djetinjstvu, naći na suprotstavljenim stranama u ratu, tragična ljubav mlade Milene, i priča o đeneralu Vešoviću (koji je istorijska ličnost i jedan od vođa komitskog pokreta u CrnojGori), završavaju se svojevrsnom apoteozom slobodne Crne Gore.
Od integralne verzije pronađeno je svega 138 metara filmsketrake i 47 fotografija, na osnovu kojih je, uz sačuvan originalni scenario, professor DejanKosanović, istoričar filma, uradio rekonstrukciju u trajanju od trideset minuta. Njemu pripadaju posebne zasluge za to štodanas možemo steći utisak o tome kakva je bila zamisao Vladimira Đ. Popovića. Nakon što je predstavljen gostima i partnerima Crnogorske kinoteke iz Francuske i iz zemalja regiona, na seminaru u okviru Balkans’ Memory projekta, film će biti prikazan u svim crnogorskim gradovima u kojima za to postoje uslovi. Pripremljeno je i DVD izdanje, izvanrednog dizajna i sa pratećim tekstom o filmu. Tako će se „Voskresenje“, gotovo vijek od nastanka, ponovo naći pred publikom.
Andro Martinović